tel. +48 784-371-632

Szczęśliwe dziecko – szczęśliwy rodzic – adaptacja do przedszkola

Adaptacja dziecka do nowych warunków jakie stwarza pobyt w przedszkolu, dotyczy wszystkich dzieci, które rozpoczynają edukację przedszkolną. Jest uzależniona od szeregu czynników, zarówno od psychicznych, jak również od doświadczeń społecznych i emocjonalnych, w najbliższym środowisku społecznym jakim jest dla dziecka rodzina.

Dla większości dzieci i rodziców  pierwsze tygodnie  uczęszczania dziecka do przedszkola są trudne. Dzieci po raz pierwszy zostają pod opieką innych osób aniżeli rodzice, czy dziadkowie. Zaburzona zostaje jedna z najważniejszych potrzeb człowieka – potrzeba bezpieczeństwa. To, co nam dorosłym wydaje się jasne i oczywiste jest niekiedy barierą, której dziecko nie może przekroczyć w początkowym okresie pobytu w przedszkolu. Maluch zastanawia się nad tym: kto pomoże mu w zabiegach higienicznych? Cy może liczyć na pomoc obcej pani kiedy coś zaboli, albo gdy się czegoś przestraszy? Komu zada nurtujące go pytania? Czy mama i tata wrócą po niego?

Rodzice natomiast podejmując decyzję o oddaniu dziecka do przedszkola, kierują się głównie względami zawodowymi, rzadziej powodem jest chęć zapewnienia kontaktów społecznych z rówieśnikami.

Badania prowadzone nad tematem „adaptacji dziecka do warunków przedszkolnych” wskazują na dwa istotne pytania, na które każdy rodzic powinien odpowiedzieć:

–       Jakie korzyści przyniesie dziecku korzystanie z przedszkola?

–       W jaki sposób rodzina dziecka może je wspomóc w adaptacji do warunków przedszkola?

–       Co zrobić aby pobyt w przedszkolu był zapamiętany przez dziecko jako czas pełen radości ?

–       Na jaką pomoc mogą liczyć rodzice ze strony przedszkola?

Jak wynika z analizy wyników pozyskiwanych za pomocą różnorodnych narzędzi badawczych rodzice dzieci, które uczęszczają do przedszkola, które przeszły okres adaptacji, podkreślają wymierne korzyści jakie uzyskało ich dziecko podczas pobytu w placówce. Wymieniają wśród nich: samodzielność w zakresie samoobsługi np: samodzielne ubieranie się, dbałość o ład i porządek w otoczeniu, dbałość o higienę osobistą- np. samorzutne podejmowanie czynności mycia rąk przed posiłkami, prawidłowe korzystanie ze sztućców. Oprócz czynności samoobsługowych rodzice stwierdzają, iż dzieci stają się bardziej kreatywne, umieją sobie zagospodarować czas we własnym zakresie, a tematyka podejmowanych zabaw jest bogatsza. Zwiększa się znacznie krąg zainteresowań dziecka jak również zauważalne stają się uzdolnienia dzieci np. dobry słuch muzyczny, poczucie rytmu, doskonała pamięć. Udział w konkursach, przeglądach i bogactwo oferowanych zajęć sprawiają, że bardzo często w przyszłości stanowią one zalążek zainteresowań, które znajdują swoją kontynuację w kołach zainteresowań w szkole i poza nią. Słuchanie bajek czytanych i opowiadanych przez nauczycieli wdraża dzieci do podejmowania własnej twórczości; dzieci wymyślają własne zakończenia opowiadań, podejmują zabawy, w których bohaterowie dziecięcych książeczek odgrywają role wyznaczone przez samo dziecko.

Istotnym aspektem pobytu dziecka w przedszkolu jest przygotowanie go do podjęcia nauki w szkole. Proces przygotowania do roli ucznia rozpoczyna się w przedszkolu już w grupie dzieci najmłodszych. Praca z wykorzystaniem nowatorskich metod powoduje, że dzieci łatwiej przyswajają sobie umiejętności podjęcia gotowości do nauki pisania,  bądź czytania. Realizacja treści zawartych w podstawie programowej  pozwala na zapoznanie dziecka z wiadomościami z różnych dziedzin. Rodzice doceniają również fakt, że różnorodność oferty edukacyjnej jaką otrzymują dzieci uczęszczające do przedszkola jest zgodna z wymogami szkoły. Bardzo istotna jest również odporność emocjonalna dziecka, która kształtuje się podczas  gier, konkursów, zabaw z rówieśnikami, dzięki temu reakcje dziecka na wszelkie bodźce zewnętrzne są nie tylko adekwatne do bodźca, które je wywołują, ale powodują, że dzieci bardziej zmotywowane do pokonywania trudności, oraz bardziej odporne na problemy. Rodzice zwracają uwagę również na bardzo istotny czynnik, a mianowicie , na współpracę z nauczycielem, który podczas całodziennego pobytu z dzieckiem i  obserwacji,  w profesjonalny sposób dostrzega ewentualne problemy, bądź szczególne uzdolnienia dziecka i potrafi ukierunkować działania rodzica, w celu podejmowania koniecznych działań, w tym także skorzystanie z pomocy specjalistów.

Wymienione powyżej korzyści jakie zdaniem rodziców i specjalistów daje dziecku pobyt w przedszkolu obliguje do wskazania w jaki sposób spowodować aby dziecko zaadaptowało się w przedszkolu.

Do istotnych czynników należą:

•         Pozytywne emocjonalne nastawienie dziecka do przedszkola – podkreślanie, że dziecko nareszcie pójdzie do przedszkola, co jest dla malucha ogromną nobilitacją, przedstawianie dziecku przedszkola jako miejsca przyjaznego, w którym będzie mogło się bawić z kolegami, gdzie będzie lubiane i akceptowane przez wszystkich, będzie wykonywać wiele ciekawych rzeczy, opowiadanie dziecku własnych przeżyć związanych z przedszkolem, nie okazywanie smutku, ani łez podczas rozstania,

•         Udział w zajęciach adaptacyjnych, codzienne systematyczne przyprowadzanie dziecka do przedszkola na kilka godzin- przyzwyczajanie go do systematyczności , a tym samym  wdrożenie o nową pozycję  w dotychczasowym rozkładzie dnia,

•         Akceptowanie osób dorosłych -pracowników przedszkola. Dziecko jest doskonałym obserwatorem i widząc pozytywne i dobre relacje rodzica z personelem przedszkola sprawi, że  zrozumie,  iż „pani” z przedszkola zatroszczy się o nie tak jak rodzice.

•         Bardzo istotne jest również , aby rodzice, wspólnie z przedszkolem wdrażali swoje dzieci do podejmowania samodzielnych czynności samoobsługowych np. korzystania z toalety. Bardzo ważna jest w tej sytuacji konsultacja z nauczycielem prowadzącym grupę, który pozwoli rodzicowi zapoznać się z umiejętnościami innych dzieci, co jest niezwykle istotne gdyż może stanowić dla dziecka motywację do podejmowania samodzielnych działań w tej dziedzinie, co z kolei jest zgodne z dążeniem wszystkich dzieci do identyfikacji, czyli bycia takim samym jak inni koledzy z grupy.

•         Niezwykle ważne jest uspołecznienie dziecka, uczenie go umiejętności dzielenia się zabawkami, przestrzegania zasad zgodnego współdziałania w grupie. Uświadomienie mu, że istotne są jego potrzeby i prawa, ale także uświadamianie faktu, że podobne potrzeby i prawa mają jego koledzy i koleżanki w grupie. Takie działania ze strony rodziców przynoszą pozytywne efekty w całym procesie adaptacji gdyż w rezultacie pomagają uniknąć dziecku wszelkich rozczarowań oraz poczucia krzywdy i poczucia, że przedszkole ogranicza jego swobodę.

•         Bardzo pożądana jest profilaktyka żywieniowa i zdrowotna dziecka np.: terminowa realizacja terminarza szczepień,poszerzanie diety o warzywa, owoce i nowe potrawy. Aspekt zdrowotny jest niezwykle istotny, gdyż długie okresy absencji nie tylko opóźniają, ale czasem powodują przerwanie okresu adaptacji.

•         Osiągnięcia i problemy dziecka w przedszkolu powinny budzić stałe zainteresowanie rodziców. To właśnie rodzic jest dla dziecka najważniejszym odbiorcą i recenzentem tego, co dziecko: narysowało, za co zostało pochwalone, w co się bawiło. Jeżeli rodzic wykazuje podziw i zachwyt nad tymi wszystkimi „drobnymi” wydarzeniami, jest to jednoznaczne z akceptacją przez dziecko miejsca, w którym dzieje się tak wiele wspaniałych i ważnych dla niego i bliskich rzeczy. Jakiekolwiek problemy sygnalizowane przez dziecko powinny być głęboko analizowane i rozwiązywanie przy współpracy z nauczycielem. Wspólne pokonywanie problemów sprawia, że dziecko postrzega placówkę jako miejsce przyjazne i otwarte na jego potrzeby.

W Przedszkolu Piastów opracowano i wdrożono autorski program adaptacyjny, który jest realizowany w miarę występujących potrzeb w ciągu roku szkolnego, jak również w czasie wakacji. Program uwzględnia indywidualne potrzeby dziecka. Skierowany jest do : rodziców, nauczycieli, personelu pomocniczego oraz do dzieci. Program określa  zasady adaptacji dzieci, które mówią, że: każde dziecko, które przybywa do naszej placówki ma prawo do przebywania z kimś bliskim tak długo, jak długo tego potrzebuje, wspólnie z rodzicem dziecko współdecyduje o formie odpoczynku ( np. o leżakowaniu), wnikliwa obserwacja i indywidualne kontakty z najbliższym otoczeniem dziecka pozwalają na poznanie przedszkolaka, jego oczekiwań, reakcji, emocji, wobec dzieci konsekwentnie stosowana jest zasada, która odnosi się do działań dziecka, nie zmusza go do wykonywania czynności, które wykonują inni, ale zabrania mu w przeszkadzaniu innym, organizacja zabaw integracyjnych, określanie zasad – zawieranie kontraktów dot. zachowania i postępowania w grupie pozwala na szybsze zaadaptowanie się w przedszkolu. Bardzo istotną zasadą jest przestrzeganie prawa dziecka do eksperymentowania i popełniania błędów, oraz przestrzegania prawa do rozwijania zdolności i talentów.

Jako placówka nowoczesna, której praca i działanie oparte jest na najnowszych osiągnięciach z dziedziny : pedagogiki, psychologii ze szczególnym uwzględnieniem metodyki wychowania przedszkolnego, umiejętnie łączymy pracę z wartościami rodzinnymi. Oferujemy rodzicom możliwość adaptacji dziecka w przedszkolu, bez ograniczeń czasowych, z uwzględnieniem indywidualnych oczekiwań.

 

Źródła:.

1.    Gruszczyk-Kolczyńska E., Od malucha do starszaka, poradnik dla rodziców przedszkolaków, cz. 1, Pelargos Sp. z o.o., Warszawa 2003.

2.    Gruszczyk-Kolczyńska E., Zielińska E., Grabowska G., Program wychowania i kształcenia sześciolatków, nr dopuszczenia: DKOS-39/03, (rozdz. Sposoby łagodzenia stresu adaptacyjnego u dzieci, które po raz pierwszy przekroczyły próg przedszkola lub szkoły).

3.    Kowalewska-Kantecka B., Od malucha do starszaka. Poradnik dla rodziców przedszkolaka, cz. 2, Pelargos Sp. z o.o., Warszawa 2005.

4.    Lubowiecka J., Przystosowanie psychologiczne dziecka do przedszkola, WSiP, Warszawa 2000.

5.    Przetacznik-Gierowska M., Makiełło-Jarża G., Psychologia rozwojowa i wychowawcza wieku dziecięcego, WSiP, Warszawa 1985.

6.    Trzy kroki dziecka w przyszłość, Znam swoją wartość, pod red. Krawczyk A., Fundacja Rozwoju Dzieci im. Jana Amosa Komeńskiego, Warszawa 2005.